Հայաստանի հարկային փոփոխությունները 2026-ին ներառում են շրջանառության հարկի դրույքաչափերի փոփոխությունների շարունակական կիրառումը, պարտադիր առողջապահական ապահովագրության մեկնարկը և Հարկային օրենսգրքում կատարված մի շարք նոր փոփոխություններ։

2025 թվականին բարձրացված շրջանառության հարկի դրույքաչափերը 2026-ին շարունակում են գործել՝ առևտուրը հարկվում է 10%-ով, արտադրությունը՝ 7%-ով, հանրային սնունդը՝ 12%-ով։

Պարտադիր առողջապահական ապահովագրությունը մեկնարկել է 2026 թվականի հունվարի 1-ից։ 2026-ի մարտից մայիս ընկած ժամանակահատվածում չորս օրենք փոփոխել է Հարկային օրենսգիրքը՝ ստուգումների, քրեական շեմերի, էլեկտրոնային առևտրի ԱԱՀ-ի և արտարժութային հաշվառման մասով, իսկ հուլիսի 1-ից գործում է առանձին՝ պարտքերի ավտոմատ բռնագանձման ընթացակարգ։ Ընդհանուր համակարգում շահութահարկը մնում է 18%, ԱԱՀ-ն՝ 20%։

Հիմնական եզրակացություններ

• Շրջանառության հարկի առաստաղը նախորդ տարվա շրջանառության 115,000,000 դրամն է, միկրոձեռնարկատիրությանը՝ 24,000,000 դրամը։ 2026-ին փոխություն չի եղել։
• 2026 թվականի մարտի 30-ից մայիսի 27-ն ընդունվել է չորս փոփոխող օրենք։ Երեքն ուժի մեջ են մտնում հունիսի 8-ին և հուլիսի 1-ին, մեկը՝ միայն 2027 թվականի հունվարի 1-ից։ Հինգերորդ միջոցառումը՝ պարտքերի ավտոմատ բռնագանձումը, գործում է 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։
• Խոշոր չափերով հարկերից խուսափելու քրեական շեմը եռապատկվել է՝ հարկային տարվա կտրվածքով 10,000,000 դրամից դառնալով 30,000,000 դրամ։
• 2026 թվականի հուլիսի 1-ից 200,000 դրամը գերազանցող չմարված պարտավորությունն ինքնաշխատ առաջացնում է ՊԵԿ-ի հիշեցում՝ առարկություն ներկայացնելու յոթօրյա ժամկետով։ Ավելի փոքր գումարները նույն ընթացակարգին հասնում են երկու ամիս անց։
• Պարզեցված ռեժիմն ինքնաբերաբար ավելի էժան չէ, և համեմատությունը դրույքաչափ ընդդեմ դրույքաչափի չէ։ 2025-ից շրջանառության հարկը նվազեցվում է փաստաթղթավորված ծախսերի որոշակի տոկոսով՝ նվազագույն շեմի պահպանմամբ, ուստի ձեր փաստացի դրույքաչափը գտնվում է այդ շեմի և անվանական դրույքաչափի միջև՝ առևտրի դեպքում 1%-ից 10%։

Վստահ չե՞ք, թե ինչպես կազդեն 2026 թվականի հարկային փոփոխությունները ձեր բիզնեսի վրա: Դիմե՛ք Alpha Accounting-ին՝ պարզ և գործնական հարկային խորհրդատվություն ստանալու համար:

Կապվեք մեզ հետ

Ի՞նչ փոխվեց Հայաստանի հարկային օրենսդրության մեջ 2026-ին

ՀՀ հարկային օրենսգիրքը փոփոխող չորս օրենք ընդունվել է 2026 թվականի մարտի 30-ից մայիսի 27-ը՝ ՀՕ-83-Ն (HO-83-N) մարտի 30-ին, ՀՕ-200-Ն (HO-200-N) և ՀՕ-234-Ն (HO-234-N) մայիսի 6-ին, ՀՕ-207-Ն (HO-207-N) մայիսի 27-ին։ Հինգերորդ միջոցառումը՝ ՀՕ-104-Ն (HO-104-N) օրենքով ներդրված ավտոմատ բռնագանձման ընթացակարգը, գործում է 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։ 2025-ի շրջանառության հարկի դրույքաչափերի բարձրացումները փոխանցվել են անփոփոխ, իսկ պարտադիր առողջապահական ապահովագրությունը մեկնարկել է 2026 թվականի հունվարի 1-ից։

Դրանցից չորսը վերաբերում են սովորական գործող ընկերություններին, ոչ թե նեղ մասնագիտացվածներին։

• Չմարված պարտավորություններն այժմ առաջացնում են ավտոմատ բռնագանձում։ ՀՕ-104-Ն օրենքով ներդրված 398-րդ հոդվածի 5-րդ մասը կիրառվում է 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։ Երբ հարկ վճարողի անձնական հաշվի քարտի մնացորդը գերազանցում է 200,000 դրամը, ՊԵԿ-ը հիշեցում է ուղարկում պարտավորության առաջացման օրը։ Երբ մնացորդը 200,000 դրամ է կամ պակաս, հիշեցումն ուղարկվում է երկու ամիս անց։ Երկու դեպքում էլ հարկ վճարողն այնուհետև ունի յոթ օրացուցային օր՝ գրավոր առարկություններ ներկայացնելու համար, մինչև ՊԵԿ-ը կկարողանա որոշում կայացնել բռնագանձման և բանկային հաշիվների սահմանափակման մասին։ Փոքր գումարը գործընթացից դուրս չէ,  այն ընդամենը երկու ամսով հետ է դրանից։
• Հարկային ստուգումները դարձել են ավելի հաճախակի։ ՀՕ-207-Ն օրենքը թույլ է տալիս ՊԵԿ-ին առանձին դեպքերում իրականացնել տարեկան մինչև երեք թեմատիկ ստուգում։ Երկրորդն ու երրորդը պահանջում են հարկային մարմնի ղեկավարի հատուկ թույլտվություն։ Հարկային մարմինն այժմ կարող է հիմնվել նաև իր կողմից ձեռք բերված տեղեկատվության վրա, ոչ միայն հարկ վճարողի ներկայացրածի։
• Արտարժութային հաշվառումը վերաշարադրվել է։ 16-րդ հոդվածը նախկինում պահանջում էր հաշվարկներ կատարել հիմնավորող փաստաթղթերի դուրսգրման օրվա փոխարժեքով։ Վերանայված կանոնով կիրառելի փոխարժեքը, որպես կանոն, ՀՀ կենտրոնական բանկի՝ տվյալ տարրի ճանաչմանը նախորդող աշխատանքային օրը հրապարակած փոխարժեքն է։ Արտարժույթի փոխանակման գործարքների համար կիրառվում է գործարքի օրվա փոխարժեքը։ Եթե դուք հաշիվ-ապրանքագրեր եք դուրս գրում ԱՄՆ դոլարով կամ եվրոյով, ձեր հաշվառման կարգը փոխվել է 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։
• Ապրանքների վերադարձն ավելի հեշտ է շտկվում։ 42-րդ հոդվածի փոփոխությունները թույլ են տալիս գործարքի ճշգրտում կատարել ապրանքի ցանկացած՝ ամբողջական կամ մասնակի վերադարձի դեպքում, այլ ոչ միայն թերի ապրանքի։ Սկզբնական հաշվարկային փաստաթուղթը մնում է ուժի մեջ, և հարկ վճարողը դուրս է գրում ճշգրտող փաստաթուղթ։ Սա առնչվում է ծախսերի հարկային դասակարգմանը, որտեղ փաստաթղթավորման որակը որոշում է նվազեցվելիությունը։

Երկու փոփոխություն ավելի նեղ բնույթի է։ ՀՕ-200-Ն օրենքը ոսկու և ոսկերչական իրերի համար ներդրել է մարժայի վրա հիմնված ԱԱՀ-ի բազա, որտեղ մուտքային ԱԱՀ-ն, որպես կանոն, հաշվանցման ենթակա չէ։ ՀՕ-83-Ն օրենքը 2027 թվականի հունվարի 1-ից էլեկտրոնային առևտրի հարթակների օպերատորներին կդարձնի պատասխանատու հայկական ԱԱՀ-ի համար՝ ֆիզիկական անձանց ուղղված որոշ անդրսահմանային ապրանքային վաճառքների գծով։ ՀՕ-234-Ն օրենքը նաև ներդրել է ԱԱՀ-ի նոր արտոնություն՝ տուրօպերատորների և տուրագենտների կողմից օտարերկրյա զբոսաշրջիկներին մատուցվող ծառայությունների համար, երբ ուղևորությունները տեղի են ունենում Հայաստանի տարածքում։

Աղբյուր՝ EY Armenia Tax Alert, 17 հուլիսի 2026

Ինչպե՞ս են Հայաստանի հարկային փոփոխությունները փոխում շրջանառության հարկը 2026-ին

Շրջանառության հարկը Հայաստանի պարզեցված հարկային ռեժիմ է, որը ավելացված արժեքի հարկը և շահութահարկը փոխարինում է համախառն եկամտի վրա հաշվարկվող մեկ հարկով։ Ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպությունների համար այն փոխարինում է երկուսն էլ։ Անհատ ձեռնարկատերերի համար՝ ԱԱՀ-ն։

Իրավասությունը կախված է նախորդ տարվա շրջանառությունից և գործունեության տեսակից։ Կարող է որակավորվել այն ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը, որի բոլոր գործունեության տեսակներից նախորդ հարկային տարվա ընդհանուր շրջանառությունը չի գերազանցել 115,000,000 դրամը։ Օտարերկրյա ընկերությունների մասնաճյուղերը ռեժիմը կիրառել չեն կարող։

Հայտարարությունը պետք է ներկայացվի ամեն տարի մինչև փետրվարի 20-ը, իսկ նոր կազմակերպության դեպքում՝ գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում, 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն։ Երկու ժամկետն էլ բաց թողնելու դեպքում ամբողջ տարվա համար ինքնաբերաբար կիրառվում է հարկման ընդհանուր համակարգը։ Շրջանառության հարկ վճարողները հաշվետվություն են ներկայացնում եռամսյակային կտրվածքով և վճարում են հաշվետու ժամանակաշրջանի ավարտից հետո 20 օրվա ընթացքում։

Ռեժիմի ավելի մանրամասն շարադրանքի համար տե՛ս շրջանառության հարկը Հայաստանում և ով պետք է վճարի այն ուղեցույցը։

Շրջանառության հարկի դրույքաչափերն ըստ գործունեության տեսակի

Դրույքաչափերը բարձրացվել են 2025 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած փոփոխություններով և 2026-ին անփոփոխ են։ Առևտրի դրույքաչափը կրկնապատկվել է՝ 5%-ից դառնալով 10%։

Վերջին տողը պարզաբանման կարիք ունի։ 20%-անոց դրույքաչափը կիրառվում է միայն այն հարկ վճարողների նկատմամբ, ովքեր ներկայացրել են հարկային մարմնի հաստատած ձևով հայտարարություն՝ հանրային սննդի ոլորտում գործունեություն իրականացնելու համար շրջանառության հարկ վճարող համարվելու վերաբերյալ, և միայն տնտեսական գործունեության դասակարգչի «Հանրային սննդի կազմակերպում» հատվածում չներառվող եկամուտների մասով։ Սա հատուկ դեպքի, ոչ թե ընդհանուր դրույքաչափ է,  և հենց դա է պատճառը, որ հրապարակված որոշ աղյուսակներ սխալ տեսք ունեն։

Աղյուսակի բոլոր դրույքաչափերը վերցված են 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի գործող խմբագրությունից՝ 2024 թվականի հունիսի 12-ի ՀՕ-285-Ն և 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ՀՕ-500-Ն օրենքներով շարադրված, երկուսն էլ ուժի մեջ 2025 թվականի հունվարի 1-ից։ Այն աղյուսակները, որտեղ առևտուրը 5% է կամ բարձր տեխնոլոգիաները՝ 5%, նախորդում են այդ երկու օրենքին։

Ծախսերի նվազեցումը և ինչու է այն փոխում պատասխանը

2025 թվականի հունվարի 1-ից վճարման ենթակա շրջանառության հարկը նվազեցվում է փաստաթղթավորված ծախսերի որոշակի տոկոսով՝ շրջանառության տոկոսով արտահայտված նվազագույն շեմի պահպանմամբ։ Սա ռեժիմի ամենակարևոր առանձնահատկությունն է և ամենից հաճախ դրույքաչափերի համեմատություններից դուրս թողնվողը։

Նվազեցվող ծախսերը սահմանված են 258-րդ հոդվածի 6-րդ մասով՝ ապրանքների արտադրության, աշխատանքների կատարման կամ ծառայությունների մատուցման հետ անմիջականորեն կապված փաստաթղթավորված ծախսերը, վերավաճառքի ապրանքների սկզբնական արժեքը և իրացման ծախսերը։ Բացառվում են արտադրական հիմնական միջոցների և ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիոն մասհանումները, ինչպես նաև անհատույց ստացված ակտիվների գծով ծախսերը։ Չօգտագործված նվազեցումները փոխանցվում են հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններ՝ 258-րդ հոդվածի 7-րդ մասով։

Նվազեցումը հասնում է աղյուսակի ընդամենը չորս տողի՝ առևտուր, արտադրություն, հանրային սնունդ և այլ գործունեություն։ Վարձակալական վճարները, տոկոսները, ռոյալթին և ակտիվների օտարումը նվազեցում ընդհանրապես չունեն, ուստի դրանց փաստացի դրույքաչափը հաստատուն 10% է։ Նույնը վերաբերում է 1% բարձր տեխնոլոգիական դրույքաչափին։

Հետևանքն այն է, որ ձեր փաստացի դրույքաչափը անվանական դրույքաչափը չէ։ Այն գտնվում է նվազագույն շեմի և անվանական դրույքաչափի միջև՝ կախված նրանից, թե ձեր ծախսային բազայի որ մասն է փաստաթղթավորված։ Ծանր ապրանքային ինքնարժեք ունեցող առևտրային ընկերությունը վճարում է եկամտի մոտ 1%-ը, ոչ թե 10%-ը։ Քիչ փաստաթղթավորված ծախսեր ունեցող ծառայությունների ընկերությունը վճարում է մոտ 10%։

Այստեղից երկու բան է բխում։ Փաստաթղթավորման որակն այժմ ուղղակիորեն փող արժե, ոչ միայն ստուգման ժամանակ։ Եվ երկու ռեժիմների ցանկացած համեմատություն, որը հիմնվում է անվանական դրույքաչափի վրա, թվաբանություն է մի թվի շուրջ, որը ոչ ոք չի վճարում։

Հիմքում ընկած փոփոխությունները մենք ներկայացրել ենք դրանց ընդունման ժամանակ՝ շրջանառության հարկին առնչվող փոփոխությունները Հարկային օրենսգրքում նյութում։

Ո՞վ չի կարող ընտրել շրջանառության հարկը

Գործունեության դասակարգումը որոշ բիզնեսների բացառում է անկախ շրջանառությունից․

• Բանկեր, վարկային կազմակերպություններ, ապահովագրական ընկերություններ, ապահովագրական գործակալներ և բրոքերներ
• Ներդրումային ընկերություններ, արժեթղթերի շուկայի մասնագիտացված մասնակիցներ, ներդրումային ֆոնդեր, ֆոնդերի կառավարիչներ
• Գրավատներ, արտարժույթի առուվաճառքի օպերատորներ, վճարահաշվարկային կազմակերպություններ
• Խաղատներ, խաղային հաստատություններ, տոտալիզատորի և ինտերնետ-տոտալիզատորի օպերատորներ, վիճակախաղեր կազմակերպողներ
• Նոտարներ, աուդիտորական կազմակերպություններ և փաստաբանական ծառայություն մատուցողներ
• Շինարարություն՝ 2025 թվականի հուլիսի 1-ից․ տնտեսական գործունեության դասակարգչի «F Շինարարություն» բաժնում ներառվող 41-րդ (շենքերի շինարարություն), 42-րդ (քաղաքացիական շինարարություն) և 43-րդ խմբերի գործունեությունը
• Այլ կազմակերպության հետ 20% կամ ավելի ընդհանուր սեփականություն ունեցող կազմակերպությունները, ինչպես նաև հարկային մարմնի ղեկավարի կողմից փոխկապակցված ճանաչված այն անձինք, որոնց համախառն շրջանառությունը գերազանցում է 115,000,000 դրամը

Այս ցանկի երկու հատկանիշ արժե ճշգրիտ ձևակերպել, որովհետև հրապարակված ուղեցույցների մեծ մասը դրանք սխալ է ներկայացնում։

Բացառված են փաստաբանները, ոչ թե իրավաբանները ընդհանրապես։ 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասը նշում է նոտարներին, աուդիտորական կազմակերպություններին և փաստաբանական ծառայություն մատուցողներին։ Փաստաբանական գործունեությունից դուրս իրավաբանական աշխատանքը նշված չէ։

Խորհրդատվությունն ու հաշվապահությունը բացառված չեն։ Ընդհանուր խորհրդատվությունը, հաշվապահությունը, մարքեթինգը և ինժեներիան բացառված են միկրոձեռնարկատիրության կարգավիճակից՝ 267-րդ հոդվածի 5-րդ մասով, բայց բացառված չեն շրջանառության հարկի ռեժիմից՝ 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։ Երկու ցանկերն իրապես տարբեր են, և դրանք շփոթելը հայկական հարկային օրենսդրության վերաբերյալ անգլալեզու ուղեցույցների ամենատարածված սխալն է։

Իրականում փոխվել է շինարարությունը։ 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասին ավելացվել է 3.1 կետը՝ 2025 թվականի հուլիսի 1-ից ուժի մեջ, և F բաժինը հանում է ռեժիմից։ Եթե դուք շինարարությամբ եք զբաղվում, հենց դա է կարդալու դրույթը, և այն այնքան նոր է, որ ուղեցույցների մեծ մասը դեռ չի արձագանքել։

Ստուգեք ձեր գրանցված գործունեության ծածկագրով, ոչ թե ձեր պաշտոնի անվանմամբ։ Հարկային մարմինը կարդում է դասակարգչի ծածկագիրը։

Միկրոձեռնարկատիրության կարգավիճակի մեկնաբանում

Միկրոձեռնարկատիրության կարգավիճակը Հայաստանի ռեժիմ է, որի պայմաններում որակավորվող փոքր բիզնեսներն ազատված են իրենց գործունեությունից բխող պետական հարկերի մեծ մասից։ Իրավասությունը պահանջում է, որ բոլոր գործունեության տեսակներից նախորդ տարվա շրջանառությունը չգերազանցի 24,000,000 դրամը։

Որակավորվող բիզնեսների համար սա հասանելի ամենաէժան ռեժիմն է։ Աշխատողների աշխատավարձերի եկամտային հարկը շարունակում է կիրառվել, ինչպես նաև տարեկան դրոշմանիշային վճարը և, համապատասխան տարվանից՝ առողջապահական ապահովագրության վճարը։

Դժվարությունը որակավորվելն է։ 267-րդ հոդվածի 5-րդ մասի բացառությունների ցանկը բռնում է օտարերկրյա հիմնադիրների ստեղծած ծառայությունների բիզնեսների մեծ մասը․

• Վերը նշված ֆինանսական հատվածի ամբողջ ցանկը, ինչպես նաև սաունաները, բաղնիքներն ու գոլորշու բաղնիքները և աուդիտորական ընկերությունները
• Խորհրդատվական ծառայություններ՝ մասնավորապես ներառյալ իրավաբանական, հաշվապահական, ինժեներական, գովազդային, դիզայներական, մարքեթինգային, թարգմանչական, փորձագիտական և դատաքննչական ծառայությունները
• Առևտուր՝ առևտրային կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկատերերի կողմից
• Հանրային սնունդ Երևանի վարչական սահմաններում՝ բացառությամբ զբոսաշրջության հետ ուղղակիորեն կապված հյուրանոցային ծառայությունների

Կա երկրորդ փոխզիջում, որը հազվադեպ է հիշատակվում։ Բիզնես-հաճախորդները չեն կարող միկրոձեռնարկությանը կատարված վճարումները ծախս համարել։ Եթե դուք վաճառում եք հայկական ընկերություններին, այլ ոչ թե սպառողներին կամ արտասահմանյան հաճախորդներին, միկրոկարգավիճակը ձեզ դարձնում է ավելի թանկ մատակարար, քան այլ ռեժիմում գտնվող մրցակիցը, ինչը կարող է ավելի թանկ արժենալ, քան հարկի խնայումը։

Եթե դուք ազատ գրաֆիկով աշխատող ծրագրավորող, դիզայներ, մարքեթոլոգ կամ խորհրդատու եք՝ Երևանում գրանցված որպես անհատ ձեռնարկատեր, միկրոկարգավիճակը ձեզ, ամենայն հավանականությամբ, հասանելի չէ։ Հարկերն ազատ աշխատողների համար Հայաստանում ուղեցույցը քննարկում է այլընտրանքները։

Ե՞րբ եք պարտավոր անցնել հարկման ընդհանուր համակարգին

Հարկման ընդհանուր համակարգը Հայաստանի կանխադրված հարկային ռեժիմն է, որի պայմաններում ընկերությունը վճարում է 18% շահութահարկ հարկվող շահույթից և 20% ԱԱՀ ներքին մատակարարումներից։ Այն ինքնաբերաբար կիրառվում է ցանկացած բիզնեսի նկատմամբ, որը չի ընտրում կամ չի կարող ընտրել պարզեցված ռեժիմ։

Դուք անցնում եք դրան չորս դեպքում․ նախորդ տարվա շրջանառությունը գերազանցել է 115,000,000 դրամը, ձեր գործունեության դասակարգումը բացառում է ձեզ, դուք չեք ներկայացրել հայտարարությունը մինչև փետրվարի 20-ը, կամ տարվա ընթացքում գերազանցել եք շեմը։

Շահութահարկի ստանդարտ դրույքաչափը ռեզիդենտ ընկերությունների համար 18% է։ Մշտական հաստատություն չունեցող ոչ ռեզիդենտ ընկերությունները հարկվում են 20%-ով։ ԱԱՀ վճարող գրանցված բիզնեսները ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի միասնական հաշվարկը ներկայացնում են ամսական՝ մինչև հաջորդ ամսվա 20-ը։

ԱԱՀ վճարող գրանցվելը դառնում է պարտադիր, երբ տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է 115,000,000 դրամը՝ 59-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, ինչ շրջանառության հարկի առաստաղը, ինչի պատճառով երկուսը սովորաբար քննարկվում են որպես մեկ շեմ։ Շրջանառության մեջ դեռ առկա որոշ ուղեցույցներ նշում են 120,000,000 դրամ։ Հարկային օրենսգրքում նշված թիվը 115,000,000 դրամն է։

Ի՞նչ է լինում, եթե տարվա ընթացքում գերազանցեք շեմը

Հարկային տարվա ընթացքում 115,000,000 դրամը գերազանցելը դադարեցնում է շրջանառության հարկ վճարողի կարգավիճակը շեմը գերազանցելու պահից, և այն չի վերականգնվում մինչև տվյալ օրացուցային տարվա ավարտը։ ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է գերազանցող մասից, և համապատասխան հաշվարկը ներկայացվում է 20 օրվա ընթացքում։

Սա այն անցումն է, որը հայտնաբերվում է ուշ, որովհետև այդ պահին ոչինչ չի ստիպում հարցը բարձրացնել։ Բիզնեսը շարունակում է հաշիվ-ապրանքագրեր դուրս գրել նույն ձևով՝ շրջանառության հարկի դրույքաչափով, և խնդիրը դուրս է գալիս ամիսներ անց, երբ ինչ-որ մեկը վերականգնում է տարվա պատկերը։ Մինչ այդ ԱԱՀ-ի վճարման ժամկետն արդեն անցել է, հաշվարկն ուշացել է, և չմարված գումարի վրա օրական 0.075% տույժ է հաշվարկվել։

Երեք հետևանք գալիս է միասին․

1. Գրանցում։ ԱԱՀ վճարող գրանցվելը դառնում է պարտադիր և հրաժարվել հնարավոր չէ։
2. Հաշիվ-ապրանքագրում։ Խախտման պահից հետո մատակարարումներն ընկնում են ընդհանուր համակարգի տակ, ուստի գնագոյացումն ու փաստաթղթավորումը փոխվում են տարվա կեսին։
3. Հաշվետվության հաճախականություն։ Եռամսյակային շրջանառության հարկի հաշվարկներից անցնում եք ամսական ԱԱՀ-ի հաշվարկների՝ մինչև 20-ը։

Կա չորրորդ հետևանք, որը գրեթե ոչ մի ուղեցույց չի հիշատակում․ հաջորդ տարի դուք չեք կարող վերադառնալ շրջանառության հարկի ռեժիմ։ Մեկ տարում շեմը գերազանցելը նշանակում է, որ ընդհանուր համակարգը կկիրառվի նաև ամբողջ հաջորդ տարվա համար։ Ամենավաղը կարող եք կրկին ընտրել դրանից հետո եկող տարում, և միայն այն դեպքում, եթե միջանկյալ տարին մնացել է 115,000,000 դրամից ցածր։ Տարվա կեսին թույլ տրված խախտումը երկու տարվա, ոչ թե մեկ տարվա իրադարձություն է։

Եթե ձեր շրջանառությունը 115,000,000 դրամին որևէ չափով մոտ է, կուտակային շրջանառությունն այն թիվն է, որին պետք է հետևել ամսական, այլ ոչ տարեկան կտրվածքով։ Սա այն միակ ցուցանիշն է, որտեղ մարտին իմանալը, որ հուլիսին գերազանցել եք, իրական փող է արժենում, ինչն էլ ամսական ֆինանսական վերանայումների օգտին փաստարկն է՝ տարեկան մեկ անգամ նայելու փոխարեն։

Ո՞ր ռեժիմն է ավելի շահավետ

Շրջանառության հարկը հաշվարկվում է համախառն եկամտից։ Շահութահարկը՝ զուտ շահույթից։ Այդ տարբերությունն իրական է, բայց դրանից սովորաբար բխեցվող համեմատությունը սխալ է, որովհետև այն օգտագործում է անվանական դրույքաչափը, ոչ թե այն դրույքաչափը, որը որևէ մեկն իրականում վճարում է։

Սկսեք փաստացի դրույքաչափից՝ վերը նկարագրված ծախսերի նվազեցումից հետո․

Միայն դրանից հետո է անցումային կետի հաշվարկն իմաստ ձեռք բերում։ Շրջանառության հարկն արժենում է փաստացի դրույքաչափ × եկամուտ։ Շահութահարկն արժենում է 18% × շահութաբերություն × եկամուտ։ Հավասարեցնելով դրանք․

Անցումային շահութաբերություն = փաստացի դրույքաչափ ÷ 18%

Ձեր անցումային շահութաբերությունից ցածր՝ ընդհանուր համակարգն ավելի էժան է։ Ավելի բարձր՝ շրջանառության հարկն է ավելի էժան։ Ուշադրություն դարձրեք, թե որքան լայն է առևտրի միջակայքը․ նույն 10% անվանական դրույքաչափը տալիս է անցումային կետ 5.6%-ից մինչև 55.6%՝ կախված փաստաթղթավորված գնումներից։ Ով առևտրի համար նշում է մեկ անցումային ցուցանիշ, նվազեցումը չի նայել։

Երկու հաշվարկային օրինակ՝ յուրաքանչյուրը 100,000,000 դրամ տարեկան եկամտով։ Խորհրդատվական ընկերությունը ցույց չի տրվում, որովհետև 2025-ից խորհրդատվական գործունեությունն ընդհանրապես չի կարող ընտրել այս ռեժիմը։

Առևտրային ընկերություն, 12% շահութաբերություն, 88,000,000 դրամ ընդհանուր ծախս։ Պատասխանը կախված է նրանից, թե այդ ծախսային բազայի որ մասն է վերավաճառքի ապրանքների փաստաթղթավորված գնում․

Նույն բիզնեսի երեք հավանական տարբերակ, և պատասխանը դրանց միջև երկու անգամ փոխվում է։ Առևտրային ընկերության համար հիմնական աշխատանքը կատարում է նվազեցումը, ոչ թե շահութաբերությունը, և ոչ ոք չի կարող հարցին պատասխանել անվանական դրույքաչափերից ելնելով։

Հավաստագրված ՏՏ ընկերություն, 40% շահութաբերություն, 1% բարձր տեխնոլոգիական դրույքաչափով։ Շրջանառության հարկ՝ 1,000,000 դրամ, ընդդեմ 7,200,000 դրամ շահութահարկի։ 1% դրույքաչափը հաղթում է վստահորեն և չունի նվազեցման մեխանիզմ, որը բարդացնի պատկերը ահա թե ինչու սա այն միակ դեպքն է, որտեղ պարզ համեմատությունն աշխատում է։

Ինչ է այս համեմատությունը դուրս թողնում։ Այն համեմատում է միայն շրջանառության հարկը շահութահարկի հետ։ Դուրս են մնում ԱԱՀ-ի վարչարարական բեռը և դրա ազդեցությունը դրամական հոսքի վրա, չնվազեցվող ծախսերի կատեգորիաները, որոնք հարկվող շահույթը բարձրացնում են հաշվապահական շահույթից վեր, մուտքային ԱԱՀ-ի հաշվանցումը, որը կապիտալատար բիզնեսների համար նպաստում է ընդհանուր համակարգին, և արտահանման զրոյական դրույքաչափը, որը նպաստում է ընդհանուր համակարգին արտահանողների համար։ Այն նաև ենթադրում է, որ ձեր գնումները փաստաթղթավորված են այն չափանիշով, որը հարկային մարմինն իրականում կիրառում է և հենց այս ենթադրությունն է ամենից հաճախ ձախողվում։

Այն նաև ենթադրում է, որ դուք ընտրություն ունեք։ Իրավասությունը կախված է ձեր գործունեության դասակարգումից, և ոչ մի թվաբանություն չի կարող ձեզ ասել՝ որակավորվում եք, թե ոչ։

Վստա՞հ չեք, թե որ ռեժիմում պետք է լինեք։ Հաշվարկեք մեր հարկային հաշվիչով կամ ուղարկեք մեզ անցյալ տարվա ցուցանիշները, և մենք կասենք։

Կապվեք մեզ հետ

Ի՞նչ հարկային արտոնություններ կան ՏՏ և բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունների համար

Հավաստագրված բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունները կարող են ընտրել 1% շրջանառության հարկի դրույքաչափ կառավարության ցանկում ընդգրկված բարձր տեխնոլոգիական գործունեության գծով։ Սա հայկական համակարգի ամենամեծ միանվագ հարկային առավելությունն է։ 1% դրույքաչափի պայմաններում այն գերազանցում է ընդհանուր համակարգին ցանկացած բիզնեսի համար, որի շահութաբերությունը 5.6%-ից բարձր է։

258-րդ հոդվածի 1-ին մասը դրույքաչափը սահմանում է կառավարության սահմանած՝ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի գործունեության տեսակների ցանկի հղումով։ Հայտարարությունը ներկայացվում է մինչև փետրվարի 20-ը՝ ինչպես ցանկացած այլ ռեժիմի ընտրության դեպքում, և 115,000,000 դրամի շրջանառության առաստաղը շարունակում է կիրառվել։ Դրույքաչափը ներդրվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ՀՕ-500-Ն օրենքով և, այդ օրենքի ուղղակի ձևակերպմամբ, գործում է մինչև 2031 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, որը պետք է լինի երկարաժամկետ պլանում, ոչ թե հայտնաբերվի 2032-ին։

Հավաստագրման պահանջները գտնվում են Հարկային օրենսգրքից դուրս՝ որակավորվող ցանկը սահմանող կառավարության որոշման մեջ, և ներառում են որակավորվող գործունեությունից եկամտի նվազագույն մասնաբաժին։ Դիտարկեք այդ մասնաբաժինը որպես շարունակական պայման, ոչ թե մեկանգամյա ստուգում․ ծրագրային ապահովման ընկերությունը, որն ավելացնում է չորակավորվող եկամտի ուղղություն՝ խորհրդատվություն, վերավաճառք, ուսուցում, կարող է իջնել շեմից ցածր և կորցնել դրույքաչափը տվյալ տարվա համար։ Հիմքում ընկած օրենսդրությունը ներկայացրել ենք Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական ոլորտի հարկային արտոնությունները նյութում։

Փոխզիջումն այդ առաստաղն է։ 115,000,000 դրամը գերազանցող հավաստագրված ՏՏ ընկերությունը կորցնում է 1% դրույքաչափը և անցնում ընդհանուր համակարգին, որտեղ նրա հարկը եկամտի 1%-ից դառնում է շահույթի 18%-ը։ 40% շահութաբերությամբ բիզնեսի համար դա եկամտի 1%-ից 7.2% թռիչք է յոթապատիկ աճ, որն առաջացել է միայն աճից։ Շեմին մոտեցող ընկերությունները պետք է մոդելավորեն ոչ թե առջևում գտնվող տարին, այլ դրանից հետո եկողը։

Ընդհանուր համակարգում գտնվող ընկերությունները կարող են փոխարենը օգտվել աշխատավարձի վրա հիմնված նվազեցումներից և շահութահարկի վերադարձից՝ պետական աջակցության ծրագրերի շրջանակում։ Երկու ուղիներն այլընտրանքային են, ոչ թե գումարվող, ուստի հավաստագրված ընկերությունը կանգնած է իրական որոշման, ոչ թե կանխադրվածի առջև։

Ի՞նչ նոր պարտավորություններ են սկսվել 2026-ին

Պարտադիր առողջապահական ապահովագրությունը մեկնարկել է 2026 թվականի հունվարի 1-ից։ Տարեկան վճարը յուրաքանչյուր ապահովագրված անձի համար 129,600 դրամ է, կամ ամսական 10,800 դրամ։

2026-ին ընդգրկված աշխատողների համար դրոշմանիշային վճարի և սոցիալական հաշվանցումների շնորհիվ ամսական զուտ պահումը նվազում է․

• Համախառն 200,001–500,000 դրամ՝ մոտ 300 դրամ ամսական
• Համախառն 500,001–1,000,000 դրամ՝ մոտ 3,300 դրամ ամսական
• Համախառն 1,000,001 դրամ և ավելի՝ ամբողջ 10,800 դրամը ամսական

Անհատ ձեռնարկատերերն այն խումբն են, որին պետք է հետևել։ Նրանք վճարում են ամբողջ 129,600 դրամը՝ առանց սուբսիդիայի, անկախ նրանից՝ արդեն ունեն մասնավոր առողջապահական ապահովագրություն, թե ոչ։ Այս փոփոխությանը զուգահեռ տարեկան դրոշմանիշային վճարը միասնականացվել է 12,000 դրամի՝ մինչև 12,000,000 դրամ տարեկան եկամուտ ունեցողների համար։

Նախատեսված են հետագա փուլեր․ 200,000 դրամից ցածր աշխատողները, քաղաքացիաիրավական պայմանագրերով աշխատողները և պասիվ եկամուտ ստացողները՝ 2027 թվականի հունվարի 1-ից, գյուղատնտեսության ոլորտի աշխատողներն ու նրանց ընտանիքները՝ 2028-ից։ 2027-ի խմբի վճարի բաշխումը պետության, աշխատողի և գործատուի միջև 2026 թվականի օգոստոսի դրությամբ դեռ քննարկվում էր կառավարությունում, ուստի 2027-ի աշխատավարձային բյուջեները դիտարկեք որպես նախնական։

Գույքահարկը փուլային կերպով անցնում է կադաստրային արժեքի ամբողջ չափին։ 2025 հաշվետու տարվա համար բազան կադաստրային արժեքի և 229-րդ հոդվածով սահմանված դրույքաչափի արտադրյալի 75%-ն էր՝ գյուղատնտեսական հողից բացի գույքի համար, և փուլային անցումը շարունակվում է 2026-ին։ Ֆիզիկական անձինք վճարում են մինչև դեկտեմբերի 1-ը։ Եթե գույքը պահում եք ընկերության միջոցով, մինչև բյուջետավորումը ստուգեք ընթացիկ տարվա տոկոսը և ձեր վճարման ժամանակացույցը 236-րդ հոդվածով տոկոսադրույքըը փոխվում է ամեն տարի, և հրապարակված ամփոփումները հետ են մնում։

2026 թվականի հարկային օրացույցը

Հաշվետվությունները պետք է ներկայացվեն հայերեն՝ ՊԵԿ-ի սահմանած ձևաչափերով։ Շահութահարկի հաշվարկի ներկայացման ժամկետը երկարաձգման ենթակա չէ։ Ֆիզիկական անձինք պետք է ստուգեն նաև տարեկան եկամուտների հայտարարագրման պահանջները, որոնք այժմ վերաբերում են շատ ավելի մեծ թվով մարդկանց, քան նախկինում։

Վստա՞հ չեք, թե որ ռեժիմում պետք է լինեք։ Ուղարկեք մեզ անցյալ տարվա թվերը, և մենք կասենք։

Կապվեք մեզ հետ

Հաճախ տրվող հարցեր

Որքա՞ն է շրջանառության հարկի դրույքաչափը Հայաստանում 2026-ին։

Դրույքաչափը կախված է գործունեությունից։ Առևտուրը հարկվում է 10%-ով, արտադրությունը՝ 7%-ով, հանրային սնունդը՝ 12%-ով, վարձակալական եկամուտը, տոկոսներն ու ռոյալթին՝ 10%-ով, կառավարության ցանկում ընդգրկված բարձր տեխնոլոգիական գործունեությունը՝ 1%-ով։ Ցանկում ընդգրկված երկրորդային հումքի առևտուրը հարկվում է 5%-ով, խմբագրությունների կողմից թերթերի վաճառքը՝ 1.5%-ով։ Առևտրի դրույքաչափը կրկնապատկվել է 5%-ից 10%՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած փոփոխություններով։

Կարո՞ղ է օտարերկրյա սեփականությամբ ընկերությունը կիրառել շրջանառության հարկի ռեժիմը։

Այո։ Օտարերկրյա սեփականությունը սահմանափակում չէ։ Սահմանափակումներն են նախորդ տարվա շրջանառությունը, որը չպետք է գերազանցի 115,000,000 դրամը, և գործունեության դասակարգումը, որը բացառում է ֆինանսական ծառայությունները, խաղային բիզնեսը, նոտարներին, աուդիտորական ընկերություններին, իրավաբանական և խորհրդատվական ծառայություններ մատուցողներին։ Օտարերկրյա ընկերությունների մասնաճյուղերը բացառված են, սակայն ամբողջությամբ օտարերկրյա սեփականությամբ հայկական ընկերությունը, որը բավարարում է երկու պայմանն էլ, կարող է ընտրել ռեժիմը։

Ո՞րն է Հայաստանում հարկային ռեժիմը փոխելու վերջնաժամկետը։

Հայտարարությունը պետք է ներկայացվի ամեն տարի փետրվարի 1-ից 20-ը՝ 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն։ Նոր գրանցված կազմակերպությունն ունի 20 օր գրանցման օրվանից։ Երկու ժամկետն էլ բաց թողնելու դեպքում ամբողջ տարվա համար ինքնաբերաբար կիրառվում է հարկման ընդհանուր համակարգը՝ 18% շահութահարկ և 20% ԱԱՀ, մինչև հաջորդ փետրվար։ Ժամկետը կոշտ է։

Արդյոք պարզեցված ռեժիմը միշտ շահավետ է։

Ոչ, և այս հարցին տրվող սովորական պատասխանը սխալ է։ Շրջանառության հարկը հաշվարկվում է համախառն եկամտից, սակայն 2025-ից այն նվազեցվում է փաստաթղթավորված ծախսերի որոշակի տոկոսով՝ նվազագույն շեմի պահպանմամբ․ առևտրի դեպքում՝ ձեռք բերված ապրանքների 9.5%-ը, ընդ որում հարկը չի կարող լինել շրջանառության 1%-ից պակաս։ Հետևաբար ձեր փաստացի դրույքաչափը գտնվում է նվազագույն շեմի և անվանական դրույքաչափի միջև, և անցումային շահութաբերությունը շարժվում է դրա հետ։ Առևտրային ընկերության համար անցումային կետն ընկնում է 5.6%-ից 55.6% միջակայքում՝ կախված փաստաթղթավորումից։ Համեմատությունը կատարեք ձեր սեփական գնումների փաստաթղթերի հիման վրա. անվանական դրույքաչափը ձեզ ոչինչ չի ասի։

Հաշվապահական և խորհրդատվական ընկերությունները որակավորվու՞մ են շրջանառության հարկի համար։

Այո, շրջանառության շեմի պահպանման պայմանով։ Խորհրդատվությունն ու հաշվապահությունը բացառված են միկրոձեռնարկատիրության կարգավիճակից՝ 267-րդ հոդվածի 5-րդ մասով, բայց չեն մտնում շրջանառության հարկի ռեժիմից բացառված գործունեությունների շարքը՝ 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, որը նշում է ֆինանսական ծառայությունները, խաղային բիզնեսը, նոտարներին, աուդիտորական կազմակերպություններին, փաստաբաններին և՝ 2025 թվականի հուլիսի 1-ից՝ շինարարությունը։ Երկու ցանկերը տարբեր են և մշտապես շփոթվում են։ Աուդիտորական կազմակերպությունը բացառված է. աուդիտ չիրականացնող հաշվապահական ընկերությունը՝ ոչ։ Ստուգեք ձեր գրանցված գործունեության ծածկագիրը, այլ ոչ թե դատեք պաշտոնի անվանմամբ։

Ի՞նչ է լինում, եթե տարվա կեսին գերազանցեմ ԱԱՀ-ի շեմը։

Շրջանառության հարկ վճարողի կարգավիճակը դադարում է շեմը գերազանցելու պահից և չի վերականգնվում մինչև տվյալ օրացուցային տարվա ավարտը։ ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է գերազանցող մասից, և հաշվարկը ներկայացվում է 20 օրվա ընթացքում։ ԱԱՀ վճարող գրանցվելը դառնում է պարտադիր, իսկ հաշվետվությունը եռամսյակայինից դառնում է ամսական։ Դուք նաև չեք կարող վերադառնալ ռեժիմ հաջորդ տարի․ ամենավաղ հնարավոր կրկնակի ընտրությունը դրանից հետո եկող տարին է, և միայն այն դեպքում, եթե միջանկյալ տարին մնացել է 115,000,000 դրամից ցածր։

Կա՞ն տուգանքներ սխալ ռեժիմ ընտրելու համար։

Ռեժիմ ընտրելը, որի համար դուք իրավասու չեք եղել, ինքնին տուգանելի խախտում չէ։ Ռիսկը վերադասակարգումն է․ հարկային մարմինը հաշվարկում է այն պարտավորությունը, որը կկիրառվեր ճիշտ ռեժիմի դեպքում, գումարած չմարված գումարների վրա օրական 0.075% տույժը։ 2026 թվականի հունիսի 8-ից ՊԵԿ-ը որոշ դեպքերում կարող է իրականացնել տարեկան մինչև երեք թեմատիկ ստուգում, ինչը մեծացնում է վերահաշվարկի հավանականությունը։

Պարտադիր առողջապահական ապահովագրությունը վերաբերու՞մ է բոլորին։

2026-ին՝ այո, եթե դուք աշխատող եք՝ ամսական 200,000 դրամից բարձր համախառն աշխատավարձով, կամ անհատ ձեռնարկատեր կամ նոտար, որի 2025-ի եկամուտը գերազանցել է 2,400,000 դրամը։ Տարեկան վճարը 129,600 դրամ է։ Անհատ ձեռնարկատերերը վճարում են այն ամբողջությամբ մինչև ապրիլի 20-ը՝ առանց պետական սուբսիդիայի։ 200,000 դրամից ցածր աշխատողները միանում են 2027 թվականի հունվարի 1-ից։